Frankrijk - Nederland, een basisvergelijking
1. Waar is het leven beter ?
Waarom is Nederland rijker dan Frankrijk ?
Nederlanders die overwegen om naar Frankrijk te emigreren, stellen mij vaak dezelfde vraag.
“Als Nederland economisch zoveel beter presteert dan Frankrijk, waarom zou je dan eigenlijk naar Frankrijk verhuizen?”
Het is een belangrijke vraag vraag die een uitgebreid antwoord verdient.
Wie de economische cijfers bekijkt, ziet namelijk al snel dat Nederland al jaren tot de rijkste landen van Europa behoort. Het bruto binnenlands product (BBP) per inwoner ligt duidelijk hoger dan in Frankrijk en de Nederlandse economie groeit al langere tijd sneller.
Toch kiezen elk jaar duizenden Nederlanders ervoor om Frankrijk hun nieuwe thuis te maken.
Hoe valt dat met elkaar te rijmen?
In dit artikel wil ik niet aantonen dat Frankrijk beter is dan Nederland. Dat zou ook niet eerlijk zijn. Beide landen hebben sterke en minder sterke punten. Mijn doel is vooral om uit te leggen waarom de economische verschillen bestaan en waarom een hoger BBP niet automatisch betekent dat je ook gelukkiger of beter leeft.
De cijfers:
Kijken we naar het BBP per inwoner, dan zien we dat Nederland al jarenlang duidelijk boven Frankrijk staat.
Rond het jaar 2000 bedroeg het BBP per inwoner ongeveer:
- Nederland: ongeveer € 39.000
- Frankrijk: ongeveer € 31.000
Anno 2025 is dat verschil nog groter geworden:
- Nederland: ongeveer € 84.000
- Frankrijk: ongeveer € 60.000
Dat is een aanzienlijk verschil.
Wie alleen naar deze cijfers kijkt, zou kunnen concluderen dat Nederland “het beter doet” dan Frankrijk.
Maar zo eenvoudig is het niet.
Waarom doet Nederland het economisch beter?
Er zijn verschillende redenen.
Allereerst werken in Nederland relatief veel mensen.
Nederland behoort al jaren tot de Europese top als het gaat om arbeidsparticipatie. Vooral vrouwen en ouderen blijven vaker actief op de arbeidsmarkt dan in veel andere Europese landen. Daarnaast is deeltijdwerk volledig ingeburgerd. Daardoor werken meer mensen, ook al maken zij gemiddeld minder uren.
Een tweede verklaring is de hoge arbeidsproductiviteit.
Nederland heeft een zeer open economie met sterke sectoren zoals logistiek, hightech, landbouw, chemie en zakelijke dienstverlening. Dankzij onder meer de Rotterdamse haven en de uitstekende internationale verbindingen speelt Nederland al decennialang een belangrijke rol in de Europese handel.
Ook de overheid heeft traditioneel veel aandacht besteed aan gezonde overheidsfinanciën. Hoewel ook Nederland te maken kreeg met economische crises, bleef de staatsschuld jarenlang relatief beperkt. Daardoor hield de overheid meer financiële ruimte over voor investeringen.
Maar rijkdom vertelt niet het hele verhaal
Hier wordt het interessant.
Het BBP meet hoeveel een land produceert.
Het zegt niet hoe prettig het is om ergens te wonen.
Het zegt ook niets over:
- de kwaliteit van de gezondheidszorg;
- de sociale zekerheid;
- de hoeveelheid vrije tijd;
- de woonomgeving;
- de cultuur;
- de manier waarop mensen met elkaar omgaan.
En juist daar begint het verschil tussen Nederland en Frankrijk.
Frankrijk heeft bewust gekozen voor een samenleving waarin de overheid een grotere rol speelt. Er wordt meer geld uitgegeven aan pensioenen, gezondheidszorg en sociale voorzieningen. Dat betekent hogere belastingen, maar ook een uitgebreidere collectieve bescherming.
Nederland heeft juist gekozen voor een model waarin burgers en bedrijven meer eigen verantwoordelijkheid dragen.
Geen van beide systemen is perfect.
Ze weerspiegelen simpelweg twee verschillende maatschappelijke keuzes.
Mijn persoonlijke ervaring
Toen ik ruim twintig jaar geleden naar Frankrijk verhuisde, keek ik eerlijk gezegd niet naar economische cijfers.
Ik zocht meer rust, meer ruimte en een andere manier van leven. En dat heb ik gevonden. In de vergelijking tussen de twee landen past geen naïviteit: Frankrijk is echt niet het paradijs op aarde maar je vind er dingen die in Nederland zeldzaam zijn geworden.
Jammer genoeg zijn er nogal wat negatieve vooroordelen over de Fransen. Onzin ! Fransen zijn anders maar niet slechter of beter dan Nederlanders.
In de loop der jaren heb ik gezien dat Nederland op veel economische terreinen indrukwekkende resultaten behaalt. Dat verdient erkenning.
Nederland is dynamischer en Frankrijk behoudender. Geen van beiden is beter of slechter.
Ik heb ook ontdekt dat veel Nederlanders die naar Frankrijk emigreren, helemaal niet vertrekken omdat Nederland een slecht land zou zijn.
Integendeel.
Ze vertrekken omdat ze andere prioriteiten krijgen.
Ze willen een vrijstaand huis in plaats van een rijtjeswoning.
Ze willen minder drukte.
Ze willen tijd voor familie, vrienden, tuinieren of wandelen.
Ze zoeken niet per se méér inkomen.
Ze zoeken een andere kwaliteit van leven.
Samenvatting.
| Onderwerp | 🇳🇱 Nederland | 🇫🇷 Frankrijk |
|---|---|---|
| BBP per inwoner | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐ |
| Gemiddeld inkomen | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐ |
| Werkgelegenheid | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐ |
| Pensioenstelsel | ⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐ |
| Gezondheidszorg | ⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| Sociale zekerheid | ⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| Belastingdruk | ⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐ |
| Woningprijzen | ⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐ |
| Ruimte en natuur | ⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| Werk-privébalans | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐ |
| Levensritme | ⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
| Internationale economie | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐ |
| Algemene koopkracht | ⭐⭐⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐ |
| Levenskwaliteit buiten de grote steden | ⭐⭐⭐ | ⭐⭐⭐⭐⭐ |
Mijn conclusie
Is Nederland rijker dan Frankrijk? Ja.
Zijn de economische prestaties beter? In veel opzichten ook.
Maar betekent dat automatisch dat iedereen er beter leeft? Dat hangt vooral af van je definitie van “beter”.
Bijna iedereen die overweegt om naar Frankrijk te verhuizen, heeft zichzelf al de vraag gesteld:
“Welk leven wil ik eigenlijk leiden?”
Voor sommige mensen is kwaliteit van leven, meer ruimte, minder stress en een beter sociaal vangnet belangrijk, en zal de keus misschien Frankrijk zijn.
En waarschijnlijk is dat uiteindelijk wel veel belangrijker dan het verschil in rijkdom tussen de twee landen .
Er bestaat geen winnaar.
Nederland blinkt uit in economische prestaties, werkgelegenheid en koopkracht.
Frankrijk scoort juist hoog op woonkwaliteit, sociale bescherming, ruimte en levensritme.
De belangrijkste vraag is daarom niet: “Welk land is beter?”
maar: “Welk land past het beste bij mijn manier van leven?”
2. Waar is het leven goedkoper ?
Wie plannen heeft om naar Frankrijk te verhuizen, vraagt zich vroeg of laat af wat het dagelijkse leven eigenlijk kost.
Op internet lees je van alles. De één beweert dat Frankrijk veel goedkoper is dan Nederland. Een ander zegt juist dat alles duurder is geworden.
Na meer dan twintig jaar in Frankrijk te wonen én regelmatig terug te keren naar Nederland, is mijn conclusie eenvoudig:
Frankrijk is niet per definitie goedkoper dan Nederland. Maar de verschillen zitten vaak op heel andere plaatsen dan mensen verwachten.
Mijn eerste indruk
Toen ik onlangs twee weken in Nederland op vakantie was, viel mij iets op.
Ik had verwacht dat ik Nederland duurder zou vinden dan Frankrijk.
Maar eerlijk gezegd viel dat mee.
Bij sommige boodschappen had ik zelfs de indruk dat de prijzen nauwelijks verschilden, en heel wat producten waren goedkoper dan in Frankrijk.
Dat bevestigde iets wat ik de laatste jaren steeds vaker merk.
Het oude beeld dat Frankrijk een goedkoop land is, klopt niet meer.
Maar daarmee is het verhaal niet af.
Boodschappen
Wie alleen naar de supermarkt kijkt, zal ontdekken dat de verschillen vaak kleiner zijn dan gedacht.
Voor internationale merken liggen de prijzen meestal dicht bij elkaar.
Toch zijn er verschillen.
In Frankrijk zijn verse streekproducten vaak aantrekkelijk geprijsd. Denk aan kaas, wijn, groenten en fruit van het seizoen, producten van de markt en lokale slagers.
Nederland heeft daarentegen vaak scherpere aanbiedingen voor drogisterijartikelen, schoonmaakmiddelen en sommige verpakte producten.
Mijn advies is daarom om niet één kassabon te vergelijken, maar je volledige boodschappenbudget over een heel jaar.
Wonen maakt het grootste verschil
De grootste besparing zit meestal niet in de supermarkt.
Die zit in het wonen.
Buiten de grote steden en sommige kuststroken zijn huizen in veel delen van Frankrijk nog altijd aanzienlijk betaalbaarder dan in Nederland.
Ook krijg je vaak meer woonruimte en een grotere tuin voor hetzelfde budget.
Voor veel Nederlanders is dat uiteindelijk één van de belangrijkste redenen om naar Frankrijk te verhuizen.
Energie
Ook op het gebied van energie bestaan hardnekkige misverstanden.
Frankrijk produceert een groot deel van zijn elektriciteit met kernenergie.
Daardoor lagen de elektriciteitsprijzen jarenlang lager dan in veel andere Europese landen.
Na de energiecrisis zijn de verschillen kleiner geworden, maar gemiddeld blijft elektriciteit in Frankrijk vaak wel goedkoper.
De uiteindelijke energierekening hangt natuurlijk vooral af van de isolatie van je woning en je eigen verbruik.
Gezondheidszorg
Hier vergelijken mensen vaak appels met peren.
In Frankrijk betaal je meestal een aanvullende verzekering (mutuelle).
In Nederland betaalt iedereen een verplichte zorgverzekering.
Kijk je alleen naar de maandpremie, dan lijkt Frankrijk soms goedkoper.
Maar het is verstandiger om het totale systeem te vergelijken: premie, eigen bijdrage, vergoedingen en belastingen.
Daarin verschillen beide landen aanzienlijk.
Restaurants en het dagelijkse leven
Uit eten gaan is in Frankrijk meestal behoorlijk wat goedkoper.
Zeker buiten de toeristische gebieden kun je vaak nog een uitstekend driegangenmenu vinden voor een prijs die in Nederland steeds zeldzamer wordt.
Ook op terrassen merk ik regelmatig dat koffie of een glas wijn in Frankrijk verrassend betaalbaar blijft.
Aan de andere kant zijn diensten zoals loodgieters, elektriciens of tuinmannen in sommige regio’s juist, vooral na de corona-periode, veel duurder geworden dan veel Nederlanders verwachten.
Dus… is Frankrijk goedkoper?
Mijn antwoord is: Dat hangt af van je levensstijl.
Wie vooral kijkt naar de prijs van boodschappen, zal waarschijnlijk geen spectaculaire verschillen ontdekken.
Maar wie kijkt naar de totale kosten van wonen, leefruimte en levenskwaliteit, komt vaak tot een andere conclusie.
En misschien is dat wel de belangrijkste les.
Verhuizen naar Frankrijk is zelden een beslissing die je neemt om iedere maand een paar honderd euro te besparen.
De meeste Nederlanders die ik ontmoet, verhuizen om een andere reden.
Ze zoeken meer rust.
Meer ruimte.
Een ander levensritme.
En als dat bovendien samengaat met een prettig financieel plaatje, dan is dat mooi meegenomen.
Mijn persoonlijke tip
Na ruim twintig jaar in Frankrijk merk ik dat de vraag “Is Frankrijk goedkoper?” eigenlijk niet de juiste vraag is.
Ik zou eerder vragen:
“Kan ik met hetzelfde budget de levensstijl realiseren die ik zoek?”
Voor veel Nederlanders blijkt het antwoord daarop verrassend vaak ja te zijn.
Hierbij een overzicht:
| Uitgaven | 🇳🇱 Nederland | 🇫🇷 Frankrijk | Opmerking |
|---|---|---|---|
| Boodschappen | ≈ | ≈ | Kleine verschillen |
| Wonen | duurder | goedkoper (veel regio’s) | Grootste verschil |
| Elektriciteit | iets duurder | goedkoper | Afhankelijk van contract |
| Zorg | premie hoog | ander systeem | Moeilijk direct te vergelijken |
| Restaurants | duurder | vaak goedkoper buiten toeristische gebieden | Een lunch voor € 50 voor 2 personen is geen probleem |
| Lokale belastingen | lager | hoger of lager afhankelijk van gemeente |
Verschillen in het sociale leven en mentaliteit
In mijn 20 jaar in Frankrijk heb ik geconstateerd dat Frankrijk overal een zeer dynamisch sociaal leven biedt.
Verenigingen.
Zelfs in kleine dorpen heb je allerlei verenigingen en groepsactiviteiten.
Ieder jaar worden er begin september overal zogenaamde “forums des associations” georganiseerd. Dat is een dag waarop alle verenigingen zich presenteren en je je kunt inschrijven.
Ik heb werkelijk de indruk gekregen dat de sociale samenhang, het samen dingen doen, meer ontwikkeld is dan in Nederland, waar het leven heel erg individualistisch geworden is.
Ik denk dat dit voor een deel gebaseerd is op “het elkaar meer nodig hebben”. En ook op een groter isolement in relatief geïsoleerde dorpen.
Daarnaast heeft het met de Franse samenleving te maken, die fundamenteel meer dan in Nederland gebaseerd is op socialisme dan op kapitalisme.
Dit gezegd hebben heeft “links” in Frankrijk al sinds heel wat jaren grote moeite om politiek iets te betekenen. Ook hier is extreem rechts (La Pen) sterk in opkomst.
De taal
In verenigingen wordt je altijd met open armen ontvangen, en als je niet zo goed Frans spreekt is dat geen enkel punt. Bijna iedereen is bereid om je te helpen.
Wat wel lastig is in verband met het leren van de taal is het feit dat Fransen je niet gauw zullen corrigeren, tenzij je ze echt persoonlijk kent en je daarom vraagt.
Iemand corrigeren is gênant voor de gemiddelde Fransman, die duidelijk beleefder is dan de gemiddelde Nederlander (sorry, maar dat is echt waar).
De perceptie van de Nederlander
De Nederlander wordt gezien als luidruchtig, en vaak te direct. Maar, maak je geen zorgen: “Noordelingen” (alles wat boven België ligt) worden over het algemeen sympa gevonden. Men vraagt al gauw waar jouw sympathieke accentje vandaan komt.
Dit in tegenstelling tot alles wat Afrikaans is; hier ziet men nog het aloude France racisme terug.
Fransen zijn geduldig voor wat betreft je gebrek aan kennis van de taal. Als je laat zien dat je moeite doet, dan wordt dat zeer gewaardeerd. De oudere generaties zijn zich zeer bewust van hun gebrek aan talenkennis en hebben grote bewondering voor de Nederlander die vaak 3 of 4 talen spreekt.
Andere talen voor de Fransman
Maak niet de fout om te denken dat de Fransen die je ontmoet, en die bijvoorbeeld geen woord Engels spreken, arrogant is.
Fransen zijn heel erg bang om fouten te maken bij het spreken van een andere taal. Het niveau van het Engels in het lager en middelbaar onderwijs is vaak slecht. De kinderen leren vooral de grammatika, maar niet het spreken. En tevens worden ze niet geconfronteerd met Engels op de TV, want alle stemmen worden nagesynchroniseerd. Wat vooral super irritant is, dat als een persoon die Engels spreekt en geïnterviewd wordt door een Franse verslaggever op de achtergrond Engels blijft spreken met daaroverheen een Franse stem. Je begrijpt werkelijk niets meer !
Een tweede element dat je vooral niet moet onderschatten, en waarom Fransen vaak slecht Engels spreken, is dat je hier te maken hebt met een latijnse cultuur, en niet met een angelsaksich-georiënteerde maatschappij zoals de Nederlandse. Fransen zijn écht weinig geïnteresseerd in wat er in Engeland en Amerika gebeurt, maar zijn veel meer gericht op het zuiden.
Conservatisme
En ten derde heeft het ook te maken met de cultuur, die veel behoudender en conservatiever is dan in Nederland. Ik zeg vaak: alles komt wel in Frankrijk, maar meestal 10 jaar later dan elders. Om iets te veranderen in dit land is heel, heel erg moeilijk.
Nederlanders lopen meestal vooraan in het testen en accepteren van nieuwigheden (Nederland is vaak een testmarkt voor het lanceren van nieuwe producten in Europa), maar de Fransen zijn precies het tegenovergestelde:
“We houden wat we hebben, ook al kunnen we ons dat al lang niet meer veroorloven”. De staatsschuld is moment bijn 120 % van het BBP, tegenover 45% in Nederland !
Dat alles gezegd hebbende :
Gelukkig is het zo dat het niveau van Engels van de jeugd over het algemeen duidelijk beter is.
Aannemers (artisans)
Een hardnekkige oude spreuk zegt: “Dat is gedaan met de Franse slag”, oftewel slecht of half gedaan.
Mijn ervaring is dat de Franse aannemer over het algemeen goed werk levert. Maar de organisatie is soms onbegrijpelijk voor ons Nederlanders.
Ten eerste: zie maar eens een offerte (devis) op tafel te krijgen! Een afspraak maken is al niet eenvoudig, maar na het bezoek van de aannemers volt vaak een overdonderende en lange stilte. Als je hem niet belt dan komt de opgave vaak nooit !
Ten tweede: Als je het dan uiteindelijk eens bent over het uit te voeren werk en de prijs dan is het bijna een gevecht om hem te laten beginnen, en als hij eenmaal begonnen is dan verdwijnt hij soms dagen lang uit het zicht, zonder opgaaf van reden, en zonder bereikbaar te zijn !
Een klein voorbeeld uit de praktijk:
Na een val van de trap van mijn vrouw besloten we om een leuning en een hekwerk te laten installeren. Ik ben klusser maar dat kon ik zelf niet.
Het heeft ons 3 maanden gekost om een correct “devis” op tafel te krijgen. De prijzen varieerden van € 6000 tot € 1500 !
Gelukkig is daarna het werk relatief snel en professioneel uitgevoerd, we zijn tevreden !
Tot slot
Bovenstaande voorbeelden zijn gebaseerd op persoonlijke ervaringen. Je moet altijd oppassen voor generalisaties. Ik woon met veel plezier in Frankrijk en heb de verschillen leren accepteren. Soms irriteer ik nog mateloos aan het conservatisme en de bureaucratie in dit land. Maar aan de andere kant wordt je door ondernemingen toch vaak correct en redelijk snel te woord gestaan. Het zijn vooral de overheidsorganisaties die soms moeilijk bereikbaar zijn, en procedures die ingewikkeld zijn.
En, het is inderdaad zo dat hier nog tijd en ruimte is, voor een minder gestressed leven !